A propos parlamentarismens ideal og røyndom: Eg kom over denne kronikken av Kristin Clemet i gårdsdagens Aftenposten, der ho skriv at Noreg i dag reelt sett er styrt av tre personar: dei raudgrøne partileiarane Jens Stoltenberg, Kristin Halvorsen og Liv Signe Navarsete.
Årsaka er at fleire og fleire politiske saker i følgje Clemet blir avgjort ved interne forhandlingar i det såkalla underutvalet i regjeringa, der partileiarane i fleirtalskoalisjonen sit. Dei øvrige statsrådane har liten innverknad på politikken regjeringa fører. Årsaka er behover for effektivitet i politikkutforminga, kanskje kombinert med dei interne spenningane i fleirtalskoalisjonen? Resultatet er mangel på innsyn, og at færre argument, erfaringar og innsikter blir lagt på bordet i utforminga av politikken, seier Clemet.
Sidan regjeringa føreslår lover for Stortinget, og dei raudgrøne partia sjølvsagt røystar for regjeringa sine forslag, har Stortinget òg fint lite det skulle ha sagt om politikken dei sjølve vedtar. Parlamentarikarane kan gjerne diskutera saker opp stolpar og ned veggar, men sidan politikken er fastlagt på førehand, kan dei reelt sett ikkje flytta på vedtak.
Me såg at i følgje Carl Schmitt var den berande idéen bak det parlamentariske systemet diskusjon og openheit, og at dette var i samsvar med den norske historia: lovgivande makt skulle vera overordna den utøvande, og alle saker skulle leggjast fram for parlamentet, så dei beste argumenta alltid kunne vinna fram. Så har no vår parlamentarisme, heilt i tråd med reglane i spelet, ført til ei raudgrøn fleirtalsregjering med ei vedtaksprosedyre som no møter kritikk for å mangla nettopp diskusjon og openheit. Parlamentarismen har ut frå sin eigen dynamikk fjerna seg frå sitt eige ideal, kan ein seia.
Eg skal ikkje trekkja fleire linjer mellom Carl Schmitt og Kristin Clemet, bortsett frå at begge to er skarpskodde ideologiske skribentar. Lars Sponheim var òg inne på mykje av det same som Clemet i si siste tid som Venstre-leiar. Debatten viser i alle fall at Schmitts kritiske analyse av det moderne parlamentariske systemet framleis er relevant, uansett korleis me no i dag vurderer tilstanden og kva for utvegar me søker oss til.
Det er slike ting som er med og gjer politisk idéhistorie så spennande.
